Katowice
wysoki kontrast
Szlak moderny

Słowniczek

Opracowane na podstawie: Lewis M., Architektura, elementy stylu architektonicznego; Encyklopedia PWN; Portal Wiedzy Onet.pl, słownik wyrazów obcych PWN.
Zdjecie

To view this page ensure that Adobe Flash Player version 10.0.0 or greater is installed.

Boniowanie

dekoracyjne opracowanie lica muru kamiennego lub jego naśladownictwo wykonane
w tynku. Polega na zaakcentowaniu profilami zewnętrznych krawędzi prostokątnych ciosów kamienia i utworzeniu w ten sposób efektownych poziomych i pionowych podziałów. Boniowanie może dotyczyć całości elewacji lub jej fragmentu (np. cokołu, narożników czy portali). 

Funkcjonalizm (styl międzynarodowy)

prąd w architektury modernistycznej, z którym często jest ona utożsamiana. Rozwijał się od 1922 w Europie, a później na całym świecie. Zgodnie z tą koncepcją istotą architektury miało być definiowanie przestrzeni, znajdowanie odpowiedniego wyrazu dla określonych funkcji.
Określenie powstało jako sztuczny termin stworzony przez Philipa Johnsona i Henry'ego-Russella Hitchcocka w 1932 na oznaczenie ogółu prądów minimalistycznych i funkcjonalistycznych
w europejskiej architekturze modernistycznej lat 20. i 30.
Uosobieniem tego stylu, po II wojnie światowej, stał się biurowiec o szklanej ścianie kurtynowej podzielonej siatką profili stalowych. Zdaniem krytyków, wielu twórców stopniowo oddalało się od funkcjonalistycznych i humanistycznych założeń modernizmu. Krytyka dotyczyła też powtarzalności form i monotonii elewacji, a także agresywnego umieszczania budynków w przestrzeni miejskiej.

Formizm

polski awangardowy kierunek literacko-artystyczny rozwijający się w latach 1917 – 1922. Jedna z dwóch, oryginalnie polskich formacji awangardowych. Formiści koncentrowali się na problemach formy poprzez zerwanie z odtwórczym podejściem do rzeczywistości w sztuce.

Fryz

poziomy pas dekoracyjny w architekturze, malarstwie, grafice czy rzemiośle artystycznym.

Lizena

płaski, pionowy występ muru. Występuje w miejscu narażonym na działanie sił rozpierających budynek (znaczenie konstrukcyjne) lub służy jako element podziału ściany. Lizena różni się od pilastra tym, że nie ma głowicy ani bazy. 

Loggia

pomieszczenie znajdujące się zwykle na piętrze. Jest zawarte w bryle budynku, lecz „otwiera” się na przestrzeń zewnętrzną. Często z kolumnadą lub arkadami zamiast ścian. Służy głównie jako miejsce wypoczynku. Loggia, w przeciwieństwie do balkonu czy tarasu, jest pomieszczeniem obudowanym z co najmniej trzech stron. Jest czymś w rodzaju wnęki, zamkniętej przeszkleniem, bądź otwartej i ograniczonej jedynie barierką. Obecnie loggią często nazywane są balkony wnękowe.

Michejda Tadeusz

wybitny architekt modernistyczny,  tworzący na Górnym Śląsku w okresie międzywojennym, artysta, malarz, żołnierz Legionów Polskich, powstaniec śląski.
Urodził się w 1895 roku. Absolwent Politechniki Lwowskiej. W ciągu 15 lat wybudował na Śląsku ponad pięćdziesiąt budynków. Założył i został pierwszym prezesem śląskiego Związku Architektów (następnie przekształconego w oddział powołanego Stowarzyszenia Architektów Rzeczypospolitej Polskiej - SARP). Skonsolidował środowisko architektów na Śląsku, będąc jednocześnie wyrazicielem jego myśli i poglądów na architekturę.
Michejda hołdował architekturze nowoczesnej. W jego ujęciu oznaczało to przede wszystkim architekturę racjonalną, celową, ekonomiczną, jednak w ciągłym związku ze sztuką i wartościami estetycznymi oraz z uwzględnieniem miejsca, w jakim ma powstać. Według Michejdy tylko takie podejście prowadziło ku dobrej architekturze: połączeniu funkcjonalności z estetyką.
Działalność zawodową prowadził do czasu wybuchu II wojny światowej. W styczniu 1941 r. został wraz z rodziną wysiedlony z Katowic. Wojnę spędził w Radomiu, poświęcając się intensywnie malarstwu. Po wojnie, z powodu choroby, nie wrócił już do pracy zawodowej. Zmarł w 1955 roku Iwoniczu-Zdroju.
 

Ościeże

powierzchnia muru otaczająca otwór okienny lub drzwiowy po jego bokach. Zwykle prostopadła lub nachylona do lica budynku.

Ogród zimowy

loggia zabudowana szklanymi ścianami. Idea funkcjonalizmu zakłada dostęp światła, zieleni i otaczającej przestrzeni do wnętrza bloków mieszkalnych. W ciasnym śródmieściu Katowic ogrody zimowe były namiastką przyrody, a duże przeszklenia doświetlały wnętrza mieszkań.

Pilaster

element architektoniczny wystający z lica ściany budynku, w postaci prostokątnej kolumny przyściennej. Posiada bazę i głowicę.  Pełni funkcję dekoracyjną i/lub wzmacniającą ścianę. Podobny do lizeny (ale ta nie posiada głowicy ani bazy).

Styl strony

Aktualny styl: Standard